الفبا · واکه‌های ویژه

Î î · Â â

Â و Î دو حرف جدا هستند، اما در رومانیایی یک واکهٔ مرکزیِ مشترک /ɨ/ دارند. در واژه‌های معمول، Î بیشتر در آغاز و â در میانه نوشته می‌شود؛ در پایان مصدرهای فعل نیز î می‌آید.

Â â

نام حرف: «î از a»

نام حرف

آوای مشترک /ɨ/

Î î

نام حرف: «î از i»

نام حرف

آوای مشترک /ɨ/

آوای /ɨ/ در فارسی معادل دقیق ندارد؛ به آوای شنیده‌شده در واژه‌های نمونه گوش دهید. صدا از گفتار مصنوعی مرورگر است.

یک آوا، دو حرف

Â و Î در جایگاه‌های متفاوت نوشته می‌شوند، اما هر دو واکهٔ /ɨ/ دارند. نام هر حرف را جدا از صدای آن بشنوید.

Â / Î/ɨ/

mână

hand

دست

română

Romanian language

زبان رومانیایی

înainte

forward / before

جلو / پیش / قبل

بازگشت به درس ↑

مرجع همراه درس

درسنامهٔ گرامر؛ معنی، شکل و کاربرد

یک نکتهٔ مرتبط با همین درس را باز کنید و در جملهٔ خودتان به کار ببرید. جدول‌ها برای مراجعه‌اند؛ حفظ همهٔ آن‌ها در یک جلسه لازم نیست و هدف پنج واژهٔ تازه تغییر نمی‌کند.

Open one relevant point and use it in your own sentence. The tables are references, not one-session memorisation targets; the five-new-word goal stays the same.

صرف فعل؛ شخص، شمار و زمان

مصدر نام فعل است؛ برای جمله باید صورت مناسب شخص را انتخاب کنید. eu «من»، tu «تو»، el / ea «او»، noi «ما»، voi «شما» و ei / ele «آن‌ها» هستند. خطاب محترمانهٔ dumneavoastră صورت voi را می‌گیرد، حتی برای یک نفر. e صورت کوتاه este است.

The infinitive names the verb; a sentence needs a form that agrees with its subject. Eu = I, tu = you, el / ea = he / she, noi = we, voi = plural you, ei / ele = they. Polite dumneavoastră takes the voi form, even for one person. E is a short form of este.

a fi · to be · بودن

sunt

ești

el / ea

este

noi

suntem

voi

sunteți

ei / ele

sunt

dexonline · a fi

a avea · to have · داشتن

el / ea

are

noi

avem

voi

aveți

ei / ele

dexonline · a avea

اسم: مذکر، مؤنث و خنثی؛ مفرد و جمع

جنس دستوری ویژگی اسم است؛ لزوماً جنسیت یک انسان نیست. اسم مذکر با un / doi، مؤنث با o / două و خنثی با un / două شناخته می‌شود. اسم خنثی در مفرد با الگوی مذکر و در جمع با الگوی مؤنث هماهنگ می‌شود. اسم را همراه جنس و جمعش یاد بگیرید، نه فقط معنی آن.

Grammatical gender belongs to the noun; it does not necessarily describe a person’s sex. Masculine nouns use un / doi, feminine nouns o / două, and neuter nouns un / două. Neuter agreement follows masculine singular and feminine plural patterns. Learn a noun with its gender and plural, not just its meaning.

اسم: مذکر، مؤنث و خنثی؛ مفرد و جمع
جنس	یک	دو	جمع معین
masculin	un frate	doi frați	frații
feminin	o cameră	două camere	camerele
neutru	un bilet	două bilete	biletele

Am un bilet.

I have a ticket.

یک بلیت دارم.

Am două bilete.

I have two tickets.

دو بلیت دارم.

نکتهٔ مهم و خطای رایج

پایان -ă اغلب نشانهٔ مؤنث است، اما قانون قطعی نیست؛ tată «پدر» مذکر است. جمع هم همیشه با افزودن یک پسوند ثابت ساخته نمی‌شود. جنس را از شکل مفرد و جمع و فرهنگ بررسی کنید.

Final -ă often suggests feminine gender, but it is not a reliable rule: tată (father) is masculine. Plurals do not all take one suffix. Check the singular, plural and dictionary.

dexonline · frate dexonline · cameră dexonline · bilet

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 48–51

حرف تعریف: نامعین و معین

وقتی چیزی را برای اولین بار معرفی می‌کنیم معمولاً un یا o می‌آوریم؛ برای جمع نامعین niște به معنی «چند/مقداری» کاربرد دارد. وقتی چیز مشخص یا شناخته‌شده است، حرف تعریف معین معمولاً به انتهای اسم می‌چسبد: bilet → biletul. این پسوند بخشی از اسمِ صرف‌شده است و جدا نوشته نمی‌شود.

Use un or o to introduce an unspecified item; niște can introduce an unspecified plural or amount. For an identified item, the definite article usually attaches to the noun: bilet → biletul. Write the attached article as part of the inflected noun.

حرف تعریف: نامعین و معین
اسم	نامعین	معین مفرد	معین جمع
frate	un frate	fratele	frații
cameră	o cameră	camera	camerele
bilet	un bilet	biletul	biletele

Unde este biletul?

Where is the ticket?

بلیتِ مشخص کجاست؟

نکتهٔ مهم و خطای رایج

un فقط برای مذکر نیست؛ اسم خنثیِ مفرد هم un می‌گیرد. niște همیشه «چند عدد» نیست: niște apă یعنی مقداری آب. پسوندهای جدول الگوهای نمونه‌اند، نه دستور همگانی برای همهٔ اسم‌ها.

Un also goes with neuter singular nouns. Niște does not always mean several countable items: niște apă means some water. These endings illustrate patterns, not a universal rule.

dexonline · cameră dexonline · bilet dexonline · frate

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 49–51, 62–63

صفت: هماهنگی با اسم و جای صفت

صفت توصیفی معمولاً بعد از اسم می‌آید و با جنس و شمار همان اسم هماهنگ می‌شود. در «o cameră frumoasă»، cameră مؤنث مفرد است، پس frumoasă می‌آید. در «două bilete frumoase»، اسم خنثی جمع است، پس صفت شکل جمع مؤنث را می‌گیرد. صفت قبل از اسم هم ممکن است؛ گاهی تأکید، سبک یا معنی تغییر می‌کند.

Descriptive adjectives usually follow the noun and agree with its gender and number. Cameră is feminine singular, so use frumoasă. Neuter plural bilete takes feminine plural agreement: frumoase. Adjectives can precede nouns too; emphasis, style or meaning may change.

صفت: هماهنگی با اسم و جای صفت
صفت	مفرد مذکر/خنثی	مفرد مؤنث	جمع مذکر	جمع مؤنث/خنثی
beautiful	frumos	frumoasă	frumoși	frumoase
tired	obosit	obosită	obosiți	obosite
big	mare	mare	mari	mari
fresh	proaspăt	proaspătă	proaspeți	proaspete

Sunt obosit.

I am tired (male speaker).

خسته‌ام؛ گویندهٔ مرد.

Sunt obosită.

I am tired (female speaker).

خسته‌ام؛ گویندهٔ زن.

Ce cameră frumoasă!

What a beautiful room!

چه اتاق زیبایی!

نکتهٔ مهم و خطای رایج

همهٔ صفت‌ها چهار شکل ندارند: mare / mari دو شکل دارد و در مفرد برای هر سه جنس mare است. obosit / obosită دربارهٔ شخص سخنگو تغییر می‌کند؛ Mi-e foame با جنس گوینده عوض نمی‌شود.

Not all adjectives have four forms: mare / mari has two, with mare for every singular gender. Obosit / obosită changes with the speaker’s gender; Mi-e foame does not.

dexonline · frumos dexonline · mare dexonline · obosit dexonline · proaspăt

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 66–67

حروف اضافه: مکان، مبدأ، همراهی و هدف

حرف اضافه رابطهٔ دو بخش جمله را مشخص می‌کند. în «داخل»، pe «روی»، sub «زیر»، lângă «کنار»، la «در/نزد/به» و din «از داخل/اهل» است؛ ترجمه با موقعیت تغییر می‌کند. cu همراهی یا وسیله و fără نبودن چیزی را نشان می‌دهد. de می‌تواند نوع یا کاربرد را بیان کند؛ de la مبدأ یک مکان و pentru هدف یا گیرنده را بیان می‌کند.

A preposition expresses a relationship. În means in, pe on, sub under, lângă beside, la at/to, and din from inside or origin; context determines the translation. Cu expresses accompaniment or means and fără absence. De can describe type or purpose; de la marks an origin and pentru a purpose or recipient.

حروف اضافه: مکان، مبدأ، همراهی و هدف
رابطه	نمونه رومانیایی	معنی فارسی	معنی انگلیسی
în	în cameră	داخل اتاق	in the room
pe	pe masă	روی میز	on the table
la	la cafenea	در/به کافه	at/to the café
lângă	lângă casă	کنار خانه	next to the house
din	din Iran	اهل ایران	from Iran
de la	de la brutărie	از نانوایی	from the bakery
cu / fără	cu lapte / fără zahăr	با شیر / بدون شکر	with milk / without sugar
de / pentru	o masă de cafea / pentru tine	میز قهوه / برای تو	a coffee table / for you

Sunt din Iran.

I am from Iran.

اهل ایران هستم.

Biletul este pe masă.

The ticket is on the table.

بلیت روی میز است.

نکتهٔ مهم و خطای رایج

هر «از» فارسی din نیست: din casă «از داخل خانه» و de la brutărie «از نانوایی» است. acasă یک قید به معنی «در خانه/به خانه» است، نه حرف اضافه. حرف تعریف پس از حرف اضافه به ساختار بستگی دارد: pe masă، اما pe masa din cameră؛ این دو را با یک قانون مکانیکی عوض نکنید.

Not every “from” is din: compare din casă (from inside the house) and de la brutărie (from the bakery). Acasă is an adverb, not a preposition. Article use after prepositions depends on the construction: pe masă, but pe masa din cameră.

dexonline · pe dexonline · de

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 52–53, 63

مالکیت، مضاف و مضاف‌الیه

در فارسی «اتاقِ من» داریم؛ در رومانیایی camera mea. mea با اتاقِ مؤنث هماهنگ می‌شود، نه با جنس صاحب اتاق. برای نام صاحب، اسمِ صاحب شکل اضافی می‌گیرد: camera Anei «اتاق آنا» و camera lui Mihai «اتاق میهای». برای اسم عام: camera mamei «اتاق مادر». در این ساختارها نام چیزِ متعلق و نام صاحب دو نقش متفاوت دارند.

Romanian uses camera mea for my room. Mea agrees with the feminine room, not with the owner’s gender. A named owner uses the genitive: camera Anei and camera lui Mihai. A common noun owner also changes form: camera mamei. The possessed item and its owner have different grammatical roles.

مالکیت، مضاف و مضاف‌الیه
چیزِ متعلق	مال من	مال تو	صاحب مشخص
M./N. singular	fratele meu / biletul meu	fratele tău / biletul tău	biletul lui Mihai
F. singular	camera mea	camera ta	camera Anei
M. plural	frații mei	frații tăi	frații Anei
F./N. plural	camerele mele / biletele mele	camerele tale / biletele tale	camerele Anei

Camera este a mea.

The room is mine.

اتاق مال من است.

Camera Anei este mare.

Ana’s room is big.

اتاق آنا بزرگ است.

نکتهٔ مهم و خطای رایج

meu / mea / mei / mele با چیزِ متعلق هماهنگ می‌شوند. اما lui «مال او، مرد» و ei «مال او، زن» صاحب را مشخص می‌کنند و با چیزِ متعلق عوض نمی‌شوند. نام‌های مؤنث همیشه یک الگو ندارند: Ana → Anei، اما lui Carmen. de به‌تنهایی جایگزین عمومیِ مضاف‌الیه نیست.

Meu / mea / mei / mele agree with the possessed item. Lui (his) and ei (her) identify the owner and do not change with the item. Feminine names have exceptions: Ana → Anei, but lui Carmen. De is not a general replacement for the genitive.

dexonline · meu dexonline · al dexonline · cameră

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 152–155, 158–159

al / a / ai / ale و شکل‌های اضافی

وقتی مالکیت به‌صورت مستقل بیان شود، یا چیزِ متعلق در ساختاری باشد که این حرف تعریف را لازم دارد، al / a / ai / ale می‌آید: biletul este al meu، camera este a mea. این شکل هم با چیزِ متعلق هماهنگ می‌شود. در «camera Anei» بعد از اسم معینِ بدون فاصله‌گذار معمولاً a نمی‌آوریم؛ اما «o cameră a Anei» ساختار دیگری است.

Al / a / ai / ale appears in standalone possession and constructions that require the possessive article: biletul este al meu, camera este a mea. It agrees with the possessed item. Do not add a mechanically to camera Anei; compare the different construction o cameră a Anei.

al / a / ai / ale و شکل‌های اضافی
جنس و شمار چیز	صورت	نمونه	مالک نامعین
M./N. singular	al	biletul este al meu	biletul unui student
F. singular	a	camera este a mea	camera unei studente
M. plural	ai	frații sunt ai mei	frații unor studenți
F./N. plural	ale	biletele sunt ale mele	biletele unor studente

Biletul este al meu.

The ticket is mine.

بلیت مال من است.

نکتهٔ مهم و خطای رایج

در «اتاقِ مادر»، mamei شکل صاحب است. در «اتاق مال من است»، a شکل مؤنث مفردِ چیزِ متعلق است. حالت اضافه (genitiv) مالکیت و رابطه را بیان می‌کند؛ حالت داتیو (dativ) معمولاً گیرنده را مشخص می‌کند. شکل‌هایشان گاهی یکسان است، ولی نقششان یکی نیست.

Mamei marks the owner; a in camera este a mea agrees with the feminine room. The genitive expresses possession or a relationship; the dative commonly marks a recipient. Their forms can coincide, but their functions differ.

dexonline · al dexonline · meu

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 158–159

فاعل، مفعول، منفی‌سازی و سؤال

در جملهٔ «Eu am un bilet»، eu فاعل، am فعل و un bilet مفعول مستقیم است. در «Camera este mare»، mare صفتی است که با کمک فعل بودن، اتاق را توصیف می‌کند؛ مفعول نیست. ترتیب معمولِ جملهٔ ساده فاعل + فعل + بقیه است، اما رومانیایی ترتیب انعطاف‌پذیر دارد. حذف ضمیر وقتی شخص از صرف فعل و بافت روشن است، طبیعی است.

In Eu am un bilet, eu is the subject, am the verb and un bilet the direct object. In Camera este mare, mare is a predicative adjective, not an object. Simple statements often use subject + verb + the rest, but Romanian word order is flexible. Omit a subject pronoun when the verb and context identify the person.

فاعل، مفعول، منفی‌سازی و سؤال
نقش	بخش جمله	معنی فارسی	معنی انگلیسی
subject	eu	من	I
verb	am	دارم	have
direct object	un bilet	یک بلیت	a ticket
negation	nu am	ندارم	do not have

Nu am un bilet.

I do not have a ticket.

بلیت ندارم.

Ai un bilet?

Do you have a ticket?

بلیت داری؟

نکتهٔ مهم و خطای رایج

برای منفی‌سازی ساده nu پیش از فعل صرف‌شده می‌آید. در سؤال بله/خیر، ترتیب خبری می‌تواند باقی بماند و لحن عوض شود: Ai un bilet? سؤال‌های cine / unde / cum را با همان فراز پایانیِ همهٔ سؤال‌های بله/خیر نخوانید. سؤال و پاسخ باید دربارهٔ همان موقعیت باشند.

For simple negation, nu precedes the conjugated verb. A yes/no question can retain statement order with question intonation: Ai un bilet? Information questions with cine / unde / cum need not use the same final rise. Keep questions and replies tied to the situation.

dexonline · fi dexonline · avea

Limba română pentru străini, A1–A2 (2020) · صفحات 26–31, 78–79

در dexonline بخش تعریف، معنی را نشان می‌دهد و بخش paradigmă / flexiune صورت‌های واژه را. به منبع DEX / DOOM و نوع واژه توجه کنید؛ یک واژه ممکن است چند مدخل داشته باشد. توضیح آموزشی این صفحه بازنویسی برای زبان‌آموز است؛ جدول‌ها جای بررسی استثناهای فرهنگ را نمی‌گیرند.

On dexonline, definitions explain meanings and paradigmă / flexiune shows word forms. Check the DEX / DOOM source and part of speech: one word may have several entries. This guide explains the patterns for learners; use the dictionary to check exceptions.