زمان · Timp

نام روزهای هفته در زبان رومانیایی با حروف کوچک نوشته می‌شود (luni، نه Luni). واژه‌ی «luni» هم به معنای «دوشنبه» است و هم صورت جمع «lună» (ماه‌ها). صورت معرفه‌ی آن «lunea» است و برای بیان عادت یا برنامه‌ی کاری هفتگی به کار می‌رود («دوشنبه‌ها»).

با حرف کوچک نوشته می‌شود. صورت معرفه‌ی آن «marțea» به معنای «سه‌شنبه‌ها» (به طور مرتب) است. توجه کنید که این واژه با «martie» (ماه مارس) که یک حرف بیشتر دارد اشتباه نشود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود. صورت معرفه‌ی آن «miercurea» بیانگر استمرار هفتگی («چهارشنبه‌ها») است.

با حرف کوچک نوشته می‌شود. صورت معرفه‌ی آن «joia» به معنای «پنج‌شنبه‌ها» است.

با حرف کوچک نوشته می‌شود. صورت معرفه‌ی آن «vinerea» به معنای «جمعه‌ها» به کار می‌رود.

بر خلاف پنج روز نخست هفته که صورت جمع هم‌شکل با مفرد دارند، واژه‌ی «sâmbătă» دارای صورت جمع متمایز «sâmbete» است. صورت معرفه‌ی مفرد آن «sâmbăta» به معنای «شنبه‌ها» است.

دارای صورت جمع متمایز «duminici» است. صورت معرفه‌ی آن «duminica» به معنای «یکشنبه‌ها» استفاده می‌شود.

نام ماه‌ها در رومانیایی با حرف کوچک نوشته می‌شود. اسم مذکر بدون صرف است.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

قاعده‌ی تاریخ: برای روز اول ماه از عدد ترتیبی استفاده می‌شود («întâi martie»)، اما برای روزهای دیگر از عدد اصلی استفاده می‌شود («doi martie»، نه «al doilea»). توجه: با «marți» (سه‌شنبه) اشتباه نشود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

واژه‌ی «mai» دارای سه کاربرد کاملاً متمایز است: ۱) اسم ماه پنجم سال (ماه مه؛ همین مدخل)، ۲) قید احوال‌پرسی و تفضیلی، که مدخل جداگانه‌ای دارد، ۳) جزء صرفی.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

این مدخل نشان‌دهنده‌ی ماه هشتم سال (اوت) است. همنگاشت آن صفت «august» به معنای «باشکوه/والامقام» و لقب امپراتوران روم است.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

با حرف کوچک نوشته می‌شود.

قاعده‌ی بیان زمان و ساعت: ۱) برای ساعت ۱، صورت پایه استفاده می‌شود: «ora unu» (نه «una»؛ زیرا به عنوان شماره و برچسب به کار می‌رود). ۲) برای ساعت‌های ۲ و ۱۲ از صورت مؤنث عدد استفاده می‌شود: «ora două» و «ora douăsprezece». ۳) برای گذشت زمان از «și» («două și zece»، «două și jumătate»، «două și un sfert») و برای مانده تا ساعت بعدی از «fără» («două fără zece»، «două fără un sfert») استفاده می‌شود. ۴) جمله‌ی رایج پرسیدن ساعت: «La ce oră?» (در چه ساعتی؟) و پاسخ: «La ora două.» (در ساعت ۲).

اسم خنثی؛ جمع آن «minute» است.

برای دستگاه ساعت فیزیکی (مچی یا دیواری) به کار می‌رود؛ بر خلاف «oră» که واحد سنجش زمان است.

در بیان ساعت همراه با «și» می‌آید: «două și jumătate» (ساعت دو و نیم).

در بیان ساعت با حرف تعریف نامعین می‌آید: «două și un sfert» (دو و ربع) و «două fără un sfert» (یک ربع مانده به دو).

حرف اضافه برای بیان مانده به ساعت بعدی: «două fără zece» (ده دقیقه به دو) و «două fără un sfert» (یک ربع به دو).

به عنوان قید برای نشان دادن ساعت دقیق به کار می‌رود: «ora două fix» (ساعت دو دقیقاً).

قید زمان به معنای امروز؛ هم‌معنی کوتاه‌تر «astăzi».

قید زمان به معنای امروز؛ مترادف «azi».

قید زمان به معنای روز بعد.

قید زمان به معنای روز بعد از فردا.

قید زمان به معنای روز گذشته.

قید زمان برای زمان حال و زمان حاضر.

قید به معنای در وقت اولیه یا پیش از موعد مقرر.

قید به معنای پس از موعد یا دیر وقت.

اسم مؤنث؛ صورت معرفه‌ی آن «ziua» و جمع آن «zile» است.

اسم مؤنث؛ صورت معرفه «săptămâna» و جمع آن «săptămâni» است.

واژه‌ی «lună» همنگاشت است و دارای دو معنای بنیادین است: ۱) ماه تقویمی (دوازدهمین بخش از سال)، ۲) کره‌ی ماه در آسمان. صورت جمع آن «luni» با نام روز دوشنبه هم‌شکل است.

اسم مذکر؛ صورت معرفه «anul» و جمع آن «ani» است.

صورت معرفه‌ی آن «dimineața» علاوه بر «صبح»، به صورت قیدی به معنای «صبح‌ها / هر روز صبح» به کار می‌رود.

واژه‌ی مرکب استاندارد با خط‌تیره‌ی میانی. صورت معرفه‌ی آن «după-amiaza» است.

صورت معرفه‌ی آن «seara» به صورت قیدی به معنای «شب‌ها / عصرها (به‌طور مرتب)» نیز به کار می‌رود.

صورت معرفه‌ی آن «noaptea» به صورت قیدی به معنای «شب‌ها / در طول شب» کاربرد دارد.

صفت برای اشاره به دوره‌ی بعدی؛ مانند هفته‌ی بعد یا سال بعد.

صفت برای اشاره به دوره‌ی زمانی سپری‌شده؛ مانند هفته‌ی گذشته.